Trzy tysiące lat historii
na dwóch kilometrach kwadratowych.
Od świątyni Apollina po barokowe Duomo, od Teatru Greckiego po katakumby św. Jana. Siracusa figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO od 2005 roku. Tu znajdą Państwo miejsca, o które pyta nas każdy gość — te, których naszym zdaniem nie można przegapić.
Pieszo do wszystkiego,
bez auta, bez stresu.
Strefa Ortigia
Barokowe serce nad morzem.
Wyspa jest pierwotnym jądrem Siracusy. Tu wylądowali Koryntyjczycy w 734 r. p.n.e., zakładając kolonię, którą Cyceron nazwał później „największym i najpiękniejszym ze wszystkich greckich miast”. Połączona z lądem dwoma mostami, kryje 27 wieków nawarstwionej historii: doryckie świątynie wchłonięte przez barokowe kościoły, tysiącletnie fontanny, pałace zmieniające oblicze przy każdym świetle dnia.
Dzielnice Ortigii
Ortigia, zaledwie kilometr kwadratowy, dzieli się na cztery historyczne dzielnice o starych nazwach. Każda ma swój kamień, swoje światło, swój charakter, a przejście przez nie to sposób, by zrozumieć, jak zbudowano miasto.
- Graziella, na północy, nad Porto Grande. Ludowa dzielnica z typowym praniem rozwieszonym między balkonami; z otwartych okien dobiegają zapachy kuchni. Tu żyje targ, tu słychać najgęstszą miejscową gwarę.
- Spirduta, dzielnica średniowieczna w najczystszej postaci, gdzie znajduje się Palazzo Montalto. Zaułki załamujące się pod kątem, widoki na dziedzińce, cisza nawet w szczycie sezonu.
- Giudecca, dzielnica żydowska z mykwą. Wąska, zamknięta, skłaniająca do kontemplacji.
- Bottari / Turba, na południu, ku Źródłu Aretuzy i Castello Maniace. Promenady nadmorskie, szlacheckie pałace z XVII i XVIII wieku, najpiękniejsze światło o zachodzie słońca.
Bez pośpiechu: po Ortigii chodzi się o dowolnej porze, najlepiej wczesnym rankiem i o zachodzie słońca, gdy wapienny kamień zmienia barwę.
Duomo i Piazza del Duomo
Jedno z najbardziej niezwykłych nawarstwień architektonicznych w basenie Morza Śródziemnego. W V wieku p.n.e. mieszkańcy Siracusy wznieśli dorycką świątynię poświęconą Atenie: jej kolumny do dziś widoczne są w fasadzie i wzdłuż nawy. W VII wieku n.e. świątynię przekształcono w chrześcijańską bazylikę; po trzęsieniu ziemi z 1693 roku fasadę odbudowano w formach barokowych według projektu Andrei Palmy (1728–54).
Plac przed nią, jedna z najpiękniejszych barokowych scen Europy, mieści Palazzo Beneventano del Bosco, Palazzo Vermexio (obecny ratusz) i Pałac Arcybiskupi. Idealny wczesnym rankiem dla muskającego światła albo późną nocą dla ciszy.
Źródło Aretuzy
Źródło słodkiej wody wychodzące na Porto Grande, wspominane już przez Pindara i Wergiliusza. Mit: nimfa Aretuza ucieka przed bogiem rzecznym Alfejosem, a Artemida zamienia ją w źródło; wynurza się tutaj, w Ortigii, przepłynąwszy pod dnem morza.
Papirusy rosnące w sadzawce, zasadzone w XIX wieku podczas upiększania zleconego przez barona Borgię, bujnie się rozrastają dzięki słodkiej wodzie i klimatowi. O zachodzie słońca wokół źródła zasiada pół miasta.
Świątynia Apollina
Najstarsza dorycka świątynia perypteralna Wielkiej Grecji (VI wiek p.n.e.). Inskrypcja na architrawie wymienia architekta Kleomenesa — jeden z pierwszych podpisów greckiego architekta, jakie do nas dotarły.
Jej dzieje opowiadają historię Morza Śródziemnego: zamieniona w kościół bizantyjski, potem w arabski meczet, potem w normański kościół, potem w hiszpańskie koszary. Dziś widoczna pod gołym niebem, na północnym skraju Ortigii.
Castello Maniace
Wzniesiony na rozkaz Fryderyka II w latach 1232–1239 na południowym cyplu Ortigii, bierze nazwę od Jerzego Maniakesa, bizantyjskiego wodza, który w 1038 roku odbił Siracusę z rąk Arabów. Najczystszy przykład architektury fryderycjańskiej: marmurowy portal w stylu gotyckim, sala hypostylowa z dwudziestoma pięcioma sklepieniami krzyżowymi wspartymi na szesnastu wapiennych kolumnach.
Z góry widać tylko horyzont morza. Przez wieki więzienie kolejnych władców; dziś można wejść do środka.
Santa Lucia alla Badia
Niewielki kościół późnobarokowy zwrócony ku Piazza del Duomo, z XVIII-wieczną fasadą i kameralnym wnętrzem. Poświęcony św. Łucji, męczennicy z Siracusy z 304 roku n.e. i patronce miasta, w latach 2009–2020 był tymczasową siedzibą obrazu Pogrzeb św. Łucji Caravaggia (1608), przechowywanego tutaj podczas renowacji pierwotnego kościoła.
Pozostaje mimo to przystankiem spaceru po Piazza del Duomo: fasada autorstwa Luciana Caracciola (1703), wnętrze ze sztukateriami i posadzką z typowej sycylijskiej terakoty, 13 grudnia święto patronki, jedno z najgłębiej przeżywanych na wyspie.
Targ w Ortigii
Wzdłuż Via Emanuele De Benedictis, o krok od świątyni Apollina, każdego ranka rozkłada się jeden z najżywszych targów Sycylii, równy palermitańskiemu Ballarò i katańskiej Pescherii. Stoiska rybne w środku, stragany z owocami i warzywami, sklepy mięsne, wędliniarskie, sery, przyprawy, pieczywo, oliwki, suszone pomidory. Nakładające się głosy, „vanniati”, okrzyki sprzedawców, zapach cytryn.
Od kilku lat targ jest też miejscem na obiad: pane cunzato, kanapki z miecznikiem, smażone placki z narybku, talerze surowych ryb przygotowywane na poczekaniu przy improwizowanych straganach. Najlepiej iść tam wczesnym rankiem, z gotowym żołądkiem.
Galeria Palazzo Bellomo
Galeria Regionalna mieszcząca się w pałacu o szwabskim rodowodzie (XIII w.), rozbudowanym w stylu katalońskim w XV wieku. Kolekcja obejmuje okres od wczesnego średniowiecza po barok: rzeźby Francesca Laurany, wieloczęściowe obrazy, wyroby złotnicze, ceremonialne karety, sycylijskie szopki.
Via Capodieci, w połowie drogi między Duomo a Źródłem Aretuzy. Zwarta trasa, mało tłoczna, opisy także po angielsku.
Palazzo Montalto
Jeden z najstarszych pałaców Siracusy. Inskrypcja na portalu, po łacinie, nosi datę: 1397. Wzniósł go Macciotta Mergulense, przedstawiciel aragońskiej szlachty, w stylu gotyku chiaramontańskiego, który od XIV do XV wieku pozostawił ślady od Palermo po Agrigento.
Dziś nosi nazwę Mergulense-Montalto, ponieważ w 1365 roku królowa Konstancja Aragońska nadała ten teren Filippowi Montalto, baronowi del Prato. Fasada zachowuje biforium i triforium o motywach geometrycznych, kwiatowych i zygzakowatych — rzadkie świadectwo średniowiecza w mieście zdominowanym przez barok po trzęsieniu ziemi. Stoi w dzielnicy Spirduta.
Dzielnica żydowska
Giudecca
Pomiędzy Via della Giudecca, Via Alagona a Via dell'Ermenegilda rozciąga się jedna z najważniejszych dzielnic żydowskich średniowiecznej Sycylii. Społeczność żydowska Siracusy osiedliła się tu pod koniec VII wieku n.e.; została wypędzona w 1492 roku na mocy dekretu z Alhambry wydanego przez królów katolickich. Spacer dziś po wąskich zaułkach, wśród niskich domów i ukrytych dziedzińców, to podążanie śladami tamtej historii.
W dzielnicy także kościół San Giovannello (XIV wiek), niewielki gotycki kościół o ostrołukowym portalu i surowym wnętrzu, przy Via della Giudecca. To dawna synagoga, przekształcona w kościół po 1492 roku.
Park archeologiczny
Neapolis
Tam, gdzie narodził się teatr.
W V wieku p.n.e. Siracusa była drugim greckim miastem basenu Morza Śródziemnego po Atenach. Sam Ajschylos wystawił tu Persów. Neapolis, po grecku „nowe miasto”, była dzielnicą sakralną i widowiskową: teatry, gigantyczne ołtarze, kamieniołomy. Wszystko skupione na skrawku ziemi, z jednym biletem.
Teatr Grecki
V wiek p.n.e., zbudowany na zboczu wzgórza Temenite. Średnica 138,6 metra, widownia na piętnaście tysięcy widzów: jeden z największych teatrów świata antycznego. Tutaj Ajschylos wznowił Persów, tragedię, która miała premierę w Atenach w 472 r. p.n.e., i wystawił Etnejki, które napisał właśnie dla tego teatru. Przebudowany przez Hierona II w III wieku p.n.e. i wciąż w użyciu.
W XVI wieku Hiszpanie rozebrali część rzędów, by zbudować mury Ortigii. Od 1914 roku INDA wystawia tu każdego lata klasyczne tragedie: od maja do lipca, spektakl, którego nie można przegapić.
Ucho Dionizjusza i Latomie
Sztuczna grota wysoka na 23 metry i głęboka na 65, wykuta w wapiennej skale, by wydobyć z niej bloki, z których zbudowano Siracusę. Kształt małżowiny usznej wzmacnia echo nawet szesnastokrotnie. To Caravaggio, podczas wizyty w 1608 roku, nadał jej obecną nazwę „Ucho Dionizjusza”: według legendy tyran Dionizjusz wykorzystywał jej wyjątkową akustykę, by potajemnie podsłuchiwać więźniów zamkniętych w kamieniołomach.
Latomie, kamieniołomy, były też więzieniem pod gołym niebem. Dziś to ogród cytryn, magnolii i papirusów: jedno z najchłodniejszych miejsc w mieście w pełni lata.
Ołtarz Hierona II
Największy ołtarz starożytności: 198 metrów długości na 23 szerokości, wzniesiony na rozkaz Hierona II w III wieku p.n.e. Podczas Eleuteriów, święta ku czci Zeusa Wyzwoliciela, składano tu jednocześnie w ofierze czterysta pięćdziesiąt byków.
Dziś pozostaje jedynie podstawa wykuta w skale. Ale sam rozmiar mówi wszystko: spacer wokół niej daje wyobrażenie o Siracusie Hierona.
Amfiteatr rzymski
Koniec I wieku p.n.e., 140 na 119 metrów, eliptyczny, w dużej części wykuty w skale. Przeznaczony do munera (walk gladiatorów) i venationes (rytualnych polowań). Wciąż widoczne są podziemne kanały, korytarze dla dzikich zwierząt, klapy wejściowe.
Mniej odwiedzany niż Teatr Grecki. Wart dwudziestu minut: przejście od teatru do areny opowiada przejście od greckiej Siracusy do Siracusy rzymskiej.
Muzeum & Katakumby
Poza parkiem, ale tuż obok.
Muzeum i katakumby nie znajdują się wewnątrz parku archeologicznego, lecz nieco dalej na północ, na terenie Villa Landolina. Można je zwiedzić tego samego dnia co park, najlepiej osobno — wymagają skupienia. Bilety osobne.
Muzeum Archeologiczne Paolo Orsi
Jedno z najważniejszych muzeów archeologicznych Europy, nazwane imieniem archeologa z Trydentu, który jako pierwszy systematycznie prowadził wykopaliska na Sycylii. Mieści 18 000 zabytków od neolitu po okres bizantyjski: wazy protokoryntyjskie, greckie monety, Wenus Anadyomene, sarkofag Adelfii.
Obecna siedziba (1988) to sześciokątny budynek w parku Villa Landolina. Przejrzysta trasa chronologiczna, starannie opracowane opisy także po angielsku.
Katakumby św. Jana
Drugi co do wielkości zespół wczesnochrześcijański we Włoszech po rzymskim. Galerie wykute między IV a V wiekiem n.e. w wapiennej skale, z grobami niszowymi, arkosoliami i rodzinnymi kubikulami. Tu pochowany jest Marcjan, pierwszy biskup Siracusy.
Na górze normański kościół; na dole krypta św. Marcjana z bizantyjskimi freskami. Zwiedzanie z przewodnikiem w cenie, czterdzieści pięć minut: akustyka i cisza nadają tej chwili sakralny charakter.
A gdyby opowiedziała o nich przewodniczka?
Te same miejsca, o których przed chwilą była mowa — Ortigia i park Neapolis — przemierzone z licencjonowaną przewodniczką turystyczną, po włosku lub po angielsku, która odsłania ich historie i szczegóły.
Zobacz zwiedzanie z przewodnikiemNie wiedzą Państwo,
od czego zacząć?
Eleonora jest przewodniczką turystyczną. Przy zameldowaniu doradzi Państwu trasę dopasowaną do Państwa dni, kroków i ciekawości.
Zarezerwuj pobyt →